A A A

Choroby zakaźne odzwierzęce

Choroby odzwierzęce są to choroby zakaźne, których źródłem za­każenia są zwierzęta. Noszą one również nazwę antropozo-o n o z. Są to takie choroby, jak: bruceloza, wścieklizna, tularemia, włośnica, gruźlica, choroba papuzia, wąglik, leptospirozy, niektóre salmonelozy i gorączka Q. Źródłem zakażenia są zwykle zwierzęta domowe, mogą nimi być również dzikie. Są to choroby dość rzadko występujące u dzieci, częściej na wsi niż w mieście. Człowiek zara- ża się tymi chorobami przez bezpośrednie stykanie się z chorym zwierzęciem lub jego produktami (mleko, mięso, wełna, skóra). Do najczęściej występujących w naszej strefie geograficznej cho­rób odzwierzęcych należą: Bruceloza Gruźlica Pryszczyca Różyca Wścieklizna Tularemia Włośnica Tasiemczyce Leptospirozy Nosacizna Grzybice Tężec zakażają się najczęściej osoby stykające się z chorymi krowami, końmi, świniami i owca­mi, pewną rolę odgrywają też zające postać odzwierzęca, źródłem zakażenia jest bydło rogatej w przenoszeniu gruźlicy duzą rolę odgrywa mleko; na bydlęcy typ piątka Kocha wrażliwe są szczególnie dzieci przenosi się na ludzi z bydła, owiec lub świń źródłem zakażenia jest świnia roznosicielami wścieklizny są przede wszyst­kim psy i koty, a ze zwierząt dziko żyjących — lisy głównym źródłem zakażenia w Polsce są za­jące zwana inaczej trichinozą; człowiek zakaża się mięsem wieprzowym lub z dzika pośrednimi żywicielami są tu świnie, dziki, bydło rogate, psy, koty, wilki, lisy, ryby słodkowodne choroba przenoszona jest przez myszy, szczu­ry, ryjówki i piżmowce człowiek zaraża się od koni źródłem zakażenia może być w zasadzie każ­de zwierzę —• zarazki tężca saprofitują w jelitach zwierząt roślinożernych (konie, krowy, owce) Zapobieganie każdej z tych chorób odznacza się pewną specyfiką, niemniej w profilaktyce ich wszystkich najważniejszą rolę ma prze­strzeganie podstawowych zasad higieny. W stosunku do pewnych chorych decydującą rolę odgrywają szczepienia ochronne.
  • Pytania kontrolne

    Co to są choroby odzwierzęce? Jakie choroby tego typu występują w naszej strefie geograficznej? Jakie są patognomoniczne objawy tężca? . Co jest źródłem zakażenia wścieklizny i jej wrotami zakażenia?
  • Tężec

    Tężec jest wywołany przez bakterie — laseczki tężca. Źródłem zakażenia są zwierzęta domowe, najczęściej konie, u których w przewodzie pokarmowym często saprofitują laseczki tężca. Z wy­dalinami dostają się one do ziemi, gdzie pod postacią przetrwalni-ków mogą żyć nawet latami. Zakażenie tężcem ma miejsce w przy- padku zanieczyszczenia rany ziemią, zwłaszcza nawożoną, pyłem ulicznym lub nawozem zwierzęcym. Wrotami zakażenia jest skóra. Laseczki tężca jako beztlenowce znajdują lepsze warunki do roz­woju w ranach miażdżonych lub głębokich. Bakterie tężca wytwarzają silną egzotoksynę. Cechuje ją neuro-tropizm, wędruje ona wzdłuż pni nerwowych do ośrodkowego ukła­du nerwowego. Czas tej wędrówki jadów ma odpowiadać długości wylęgania choroby (przeciętnie od 7 do 14 dni). Stwierdzono od­wrotnie proporcjonalną zależność między okresem wylęgania a ciężkością przebiegu tężca. Im krótszy jest okres wylęgania, tym cięższy przebieg choroby, a im dłuższy okres wylęgania tym lżej­szy przebieg. Tężec należy do chorób zakaźnych o najwyższej śmier­telności. Patognomonicznym objawem tężca są kurcze mięśni, wystę­pujące stale lub napadowe Pojawiają się one pod wpływem róż­norakich bodźców (dotyk, dźwięk, światło). Kurcz obejmuje mięśnie twarzy (szczękościsk, uniesienie brwi, uśmiechnięty wyraz twarzy — uśmiech sardoniczny), mięśnie gardła (utrudnione połykanie i mówienie), mięśnie karku, tułowia i kończyn dolnych (wygięcie wyprostne całego ciała) oraz mięśnie klatki piersiowej i przeponę (unieruchomienie klatki piersiowej, utrudnione lub niemożliwe od­dychanie). Napad kurczu, obejmujący zwłaszcza mięśnie oddecho­we, doprowadzić może do zejścia śmiertelnego. Napadom towarzy­szą stany gorączkowe. W związku z dużą śmiertelnością i niepew­nymi wynikami leczenia szczególne znaczenie ma zapobieganie tęż­cowi. Zasadniczą rolę odgrywa tu zmniejszenie do minimum mo­żliwości zranienia się, opatrzenie rany i zabezpieczenie jej przed zanieczyszczeniem. W przypadku ran zanieczyszczonych ziemią lub pyłem ulicznym należy podać surowicę lub szczepionkę przeciw-tężcową. Dwojaki wariant postępowania jest uwarunkowany stop­niem uodpornienia dziecka. W zapobieganiu chorobie dużą wagę przywiązuje się do szczepień. Stosuje się szczepionki monowalent-ne lub skojarzone ze szczepionkami przeciwko innym chorobom.
  • Wścieklizna

    Wścieklizna należy do najgroźniejszych chorób ludzi. Zachorowa­nie na wściekliznę w większości przypadków prowadzi do zejścia śmiertelnego. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia co rok umiera z powodu wścieklizny kilkaset osób. Medycyna nie dys­ponuje radykalnym lekiem w przypadku zachorowania na wściekliz­nę, stąd jedynym właściwym środkiem zaradczym w walce z tą cho­robą są szczepienia. Wścieklizna jest wywołana przez wirusy. Źródłem zakażenia są zwierzęta (psy, lisy, borsuki, wilki i koty). Wirusy wścieklizny znajdują się w ślinie chorego zwierzęcia i w przypadku stykania się człowieka ze śliną tych zwierząt dostają się one do naszego 01-ganizmu. Wrotami zakażenia jest skóra lub błona śluzowa (prze­rwanie ciągłości — pogryzienie, otarcie). Niebezpieczeństwo zaka­żenia spotęgowane jest faktem, że wirusy wścieklizny znajdują się w ślinie już na 10—7 dni przed pojawieniem się objawów choro­bowych u zwierzęcia. Stąd też należy uważać każdego psa, jeżeli nie jest szczepiony, za potencjalne źródło zakażenia. W związku z tym każde pokąsanie przez nieznanego psa jest traktowane jako zaka­żenie wirusami wścieklizny. Należy pamiętać również o tym, że u części psów, zwłaszcza domowych, wścieklizna przebiega bez oh-jawów ostrego pobudzenia. Psy mogą być potulne, spokojne, przy­gnębione. Swoim stanem budzą litość i powodują wzmożenie opieki ze strony domowników, zwłaszcza dzieci. W związku z tym każda choroba psa kończąca się śmiercią powinna być podejrzana o wście­kliznę. Mózg padłego zwierzęcia powinien być poddany specjalne­mu badaniu weterynaryjnemu. Profilaktyka wścieklizny oparta jest na dwóch podstawowych me­todach działania: na likwidacji źródła zakażenia przez masowe szczepienia psów przeciwko wściekliźnie, wybijanie zwierząt chorych lub podejrza­nych o wściekliznę itp., na stosowaniu szczepień przeciwko wściekliźnie u każdego osobnika podejrzanego o zakażenie tą chorobą. Pierwszego szczepienia przeciw wściekliźnie dokonał wybitny francuski mikrobiolog i chemik Ludwik Pasteur. Miało to miejsce 5 maja 1885 roku. Data ta stała się przełomowym momentem w wal­ce ze wścieklizną. Od tamtego czasu szczepienia są podstawowym środkiem w walce z tą groźną chorobą. Co roku około pół miliona ludzi na świecie poddaje się serii szczepień zapobiegawczych.