A A A

CZYNNOŚCI CIAŁA LUDZKIEGO

Tkanki, układy ciała Tkanki, z których zbudowane jest ciało, skła­dają się z niezliczonej liczby komórek — mi­kroskopijnej wielkości drobin żywego białka. W zależności od umiejscowienia i przezna­czenia komórki mają różne kształty - kuliste, płaskie, okrągłe, walcowate itp. Zespół ko­mórek o podobnych kształtach tworzy okre­śloną tkankę ciała. Organizm człowieka składa się z tkanek: na­błonkowej, łącznej, mięśniowej i nerwowej (rys. 1) oraz krwi. Tkanka nabłonkowa zbudowana jest ze ściśle do siebie przylegających komórek, któ­re układają się w jednej lub wielu warstwach. Nabłonek pokrywa powierzchnię skóry oraz wyścieła przewody układu oddechowego i po­karmowego (tworzy też gruczoły). Tkanka łączna ma kilka odmian — wiotką, rzęstną (rys. 1a), kostną (rys. 1 b) i inne. tworzy osłony narządów, zbita ęzadeł, ścięgien i powięzi, zy m.in. chrząstki po- Tkanka mięśniowa zbudowana jest z kur­czliwych włókien tworzących mięśnie (gład­kie i prążkowane) kurczące się zależnie i nie­zależnie od naszej woli. Mięśnie gładkie umiejscowione są w ścianach przewodów poszczególnych narządów i działają nieza­leżnie od naszej woli. Mięśnie poprzecznie prążkowane szkieletowe przyczepione są za pośrednictwem ścięgien do kośćca i zależne są od naszej woli, tzn. możemy wywołać ich skurcz, a zatem i ruch odpowiednią częścią ciała. Wyjątek stanowi mięsień serca, który zbudowany jest także z włókien poprzecznie prążkowanych, ale działa niezależnie od na­szej woli. Tkanka nerwowa zbudowana jest z komó­rek różnego kształtu, zawierających wypustki, przewodzące bodźce nerwowe zarówno od, jak i do komórek (dendryty i neuryty). Osobny rodzaj tkanki stanowi krew (po­chodna tkanki łącznej). Składa się ona z płyn­nego osocza oraz składników upostaciowa­nych - krwinek. Krwinki czerwone — erytrocyty, zawierające barwnik zwany hemoglobiną, ma­jący zdolność łączenia się z tlenem i dwutlen­kiem,węgla, krwinki białe - leukocyty, decydu­jące o zdolnościach obronnych organizmu oraz płytki krwi, od których uzależnione jest krzep­nięcie, a tym samym tamowanie krwotoków. • Z wymienionych uprzednio tkanek zbudowane są narządy ciała przeznaczone do wykonywa­nia rozmaitych czynności, w tym czynności o podstawowym znaczeniu dla życia orga- nizmu. Wiele skomplikowanych czynności cia­ła wymaga jednoczesnego angażowania się kilku narządów. W takich przypadkach mó­wimy o układzie. Istnieją następujące układy: szkieletowy, mięśniowy, trawienny, oddechowy, krążenia, moczowo-płciowy, nerwowy, wydzielania wewnętrznego, zmysłów, skóra.