A A A

CHOROBY Z PRZEWAGĄ WYMIOTÓW

Jak wynika z przedstawionego przez nas powyżej materiału, wymioty stanowią bardzo częsty objaw w szeregu chorób o rozmaitej etiologii oraz różnej patogenezie. Istnieje jednak kilka stanów chorobowych, w których wysuwają się one na pierwszy plan. Wymagają one nie zawsze jednakowej posta­wy lekarza z punktu widzenia nagłości interwencji leczni- czych; wszystkie jednak zmuszają lekarza do czujności i przy­gotowania się do bardziej radykalnej decyzji w razie niesku­teczności leczenia zachowawczego. Leczenie zachowawcze polega niemal zawsze na uzupełnie­niu ubytku wody oraz elektrolitów (chloru, sodu i potasu, a stąd częstokroć zastosowania kroplówki dożylnej). Poza tym każda z tych chorób posiada swoją specyfikę, a stąd daje wska­zania do odmiennego postępowania farmaceutycznego.
  • Adrenogenitalny zespół utraty sóli

    W tym miejscu należy wspomnieć o wrodzonym zaburzeniu w przemianie materii związanym z dysfunkcją nadnerczy. Z powodu defektu enzymatycznego zostaje zahamowane wy­twarzanie glikokortykoidów (Kortisol) oraz mineralokorty-koidów. Powoduje to kompensacyjnie zwiększoną czynność przysadki, wzmożone wytwarzane ACTH, doprowadza do wzmożonej czynności hormonów androgennych. Wskutek tego występują objawy przedwczesnego rozwoju narządów płcio­wych męskich. Te objawy wirylizmu szczególnie są widoczne u dziewczynek, ujawniają się w postaci pseudohermafrody-tyzmu. Wskutek niewydolności nadnerczy w wieku 2—3 tyg. wy­stępują objawy charakterystyczne dla choroby Addisona: na­gła utrata elektrolitów z obniżeniem poziomu sodu, z podwyż­szeniem poziomu potasu. Towarzyszą temu uporczywe wymioty. W przeciwstawieniu do zwężenia odźwiernika wy­dalanie chloru z moczem nie jest obniżone. Natomiast stwier­dza się wyraźnie zmniejszone wydalanie 17-ketosteroidów. Ten wysoce niebezpieczny stan nie może być przeoczony. U dziewczynek na właściwe rozpoznanie naprowadzają dające się z łatwością stwierdzić objawy somatyczne, wirylizmu. U chłopców rozpoznanie jest trudniejsze. Ratuje dziecko przed śmiercią podanie soli, ok. 5 g dziennie, raczej w postaci kro­plówki ze względu na uporczywe wymioty, jednocześnie po­dajemy kortyzon 20 mg dziennie oraz mineralokortykoidy (dezoksykortykosteron — dezoksykorton). Leczenie tego typu musi być stosowane całymi latami. Chociaż objawy wirylizmu nie ustępują, w późniejszym wieku wyrównują się zaburzenia elektrolitowe.
  • Kurcz wpusłu żołądka (achalasia)

    Objawy mogą być całkowicie podobne do stanu zwiotczenia tego samego odcinka anatomicznego, natomiast odmienny jest objaw radiologiczny. Podczas gdy w zwiotczeniu mamy do czynienia z normalnymi zarysami przełyku i żołądka, a tylko z masywnym odpływem papki z żołądka do przełyku, to w sta­nach kurczu wpustu żołądka obserwuje się rozszerzenie prze- łyku, z jednoczesnym zwężeniem wpustu żołądka. I tutaj ro­kowanie jest na ogół korzystne. Wskazane są środki przeciw-kurczowe, podobne do tych, jakie stosujemy w przerostowym zwężeniu odźwiernika. Pomimo często występujących nawro­tów osiąga się zazwyczaj całkowite wyleczenie. W uporczy­wych jednak przypadkach należy pod kontrolą radiologiczną dokonać rozszerzenia zwężenia za pomocą balonu gumowego. Odbyć się to musi w odpowiednim szpitalu, raczej w klinice gastrologicznej.
  • Przepuklina przeponowa otworu przełykowego

    (herma hiatus oesophagei) Jest to stan, w którym główna część żołądka znajduje się ponad przeponą. Bywa często nie rozpoznawany i uchodzi nie­słusznie za wymioty nawykowe. Choroba ta występuje kilka- krotnie rzadziej aniżeli przerostowe zwężenie odźwiernika. Poza tym różni się od tego ostatniego tym, że wymioty zauwa­żamy już wkrótce a nawet natychmiast po urodzeniu. Wskutek zapalenia dolnej części przełyku i występujących tutaj owrzo-dzeń często spostrzegamy domieszkę krwi w wymiocinach. Ba­danie promieniami rtg dokonane w pozycji leżącej wykazuje worek wytworzony z górnej części żołądka umieszczony po­wyżej przepony. Postępowanie. Leczenie zachowawcze zazwyczaj prowadzi do wyleczenia. Stosuje się: środki uspokajające, odżywianie przez sondę, wysokie ułożenie głowy oraz tułowia. Niejedno­krotnie "z powodu wykrwawienia spowodowanego owrzo-dzeniami przełyku konieczne staje się przetaczanie krwi. W przypadkach szczególnie uporczywych zaleca się leczenie operacyjne.
  • Przerostowe zwężenie odźwiernika

    (stenosls pylon hypertrophica) Obfite wymioty w postaci strumienia zaczyhają występować w okresie od 2 do 4 tyg. ż. Kał jest skąpy, następuje wychu­dzenie, widoczne są ruchy robaczkowe żołądka, a często w pra­wo od linii białej wyczuwalny jest guz. Występuje stan wysuszenia, alkaloza hippchloremiczna, zubożenie ustroju w sód i potas. Badanie kontrastowe żołądka daje charakterystyczny obraz w postaci opóźnionego wydala­nia papki, wzmożonej perystaltyki, wydłużonego i wąskiego kanału odźwiernikowego. Postępowanie. Leczenie zachowawcze polega na stosowaniu środków uspokajających (luminal), przeciwkurczowych (bu-skopan, atropina), kroplówki z rozczynu Ringera oraz soli, ewentualnie z dodatkiem 1—2 g NaCl, a w przypadku obni­żenia poziomu potasu we krwi ili—1 g KC1. Jeśli leczenie'za­chowawcze nie da właściwego wyniku w ciągu kilku dni, gdy zaobserwujemy dalszy spadek wagi, lub też z chwilą dotarcia chorego do lekarza mamy już do czynienia z chorobą długo-trwającą oraz powodującą znaczne wychudzenie, należy skie­rować dziecko jak najprędzej na zabieg operacyjny. W ciągu kilku dni ewentualnej obserwacji w domu lub na oddziale szpitalnym należy zwrócić szczególną uwagę na hi­gienę otoczenia, izolować dziecko od wszelkiego źródła zaka­żenia i otoczyć je szczególną opieką pielęgniarską. Bowiem wszelkie dodatkowe zakażenie odbije się niekorzystnie na wy­niku postępowania chirurgicznego.
  • Zwiotczenie przełyku oraz wpusłu żołądka

    (chalasia oesophagei, relaxatio cardiooesophagea) Wymioty występują już w pierwszych dniach życia, bezpo­średnio lub wkrótce po urodzeniu. Wymiotowana treść pokar­mowa jest niestrawiona, zawiera śluz i występuje bezpośred­nio po karmieniu lub w ciągu następnych 30 min. Choroba po­lega na zwiotczeniu dolnej części przełyku oraz wpustu wsku­tek częściowego nieprawidłowego funkcjonowania aparatu nerwowo-mięśniowego. W przeciwstawieniu do zwężenia odźwiernika, stosowanie środków rozkurczowych nie daje wy­niku. Natomiast przeprowadzone konsekwentnie odpowiednie karmienie dziecka daje poprawę; chodzi o to, aby po karmie­niu dziecko przebywało w pozycji siedzącej, a nawet stosuje się specjalnie skonstruowane krzesełko, w którym dziecko przebywa większą część dnia. Odpowiednio stosowane postę­powanie może uchronić dziecko od dalszego niedoboru wagi i wzrostu, a również od powikłań w postaci zapalenia prze­łyku. Zabieg operacyjny nie ma tutaj żadnego zastosowania.